Yüzde 48 bir kehanet değil, takvim uyarısı

Murakabe Analiz · 17 Ağustos

Yüzde 48 bir tarih değil

Bugün 17 Ağustos. 1999’un üzerinden 27 yıl geçti. Her yıldönümünde aynı cümleler döner: “büyük İstanbul depremi”, “hazır değiliz”, bir bilim insanı uyarısı, bir bakanlık cevabı. Prof. Dr. Naci Görür’ün kamuoyuna tekrarladığı rakam — 30 yıl içinde büyük deprem olasılığının yüzde 60’tan yüzde 48’e revize edildiği — bir kehanet takvimi değildir. Bilimsel bir risk dilidir. Tarih vermez. Sorumluluğu da silmez.

1999’dan sonra konan 30 yıllık pencere, 2026’ya gelindiğinde “sonuna yaklaşıldı” hissini üretir. Bu his doğrudur; kesin gün bilgisi değildir. Depremin gününü bilmeyen bir toplum, günü bekleyerek değil, şehri değiştirerek hazırlanır. Görür’ün asıl cümlesi rakam değil, ayrımdır: kentsel dönüşüm ev yenilemektir; deprem dirençli kent ise yol, hastane, su, yangın, ulaşım ve yönetimin birlikte ayakta kalmasıdır. Evini yenileyen vatandaş, şehri tek başına kurtarmaz. Bu, bireyi suçlamak için değil, ölçeği doğru koymak için söylenir.

Kartal’dan bakınca ne görünür?

Murakabe’nin yayın yeri Kartal. Anadolu Yakası’nda, sahile inen bir ilçe. Risk haritası ilçe sloganı değildir; zemin, yapı yılı ve kaçış koridoru somut sorulardır. Yıldönümünde paylaşılacak “deprem çantası” listesi faydalıdır, yeterli değildir. Asıl liste daha sıkıcıdır: binanın ruhsat ve iskanı, kolon kesme şüphesi, site yönetiminin tahliye planı, ilk 72 saat su-ilaç, aile buluşma noktası, işyerinin tahliye merdiveni.

AFAD simülasyon merkezleri, haber bültenine görüntü verir. Görüntü, hazırlık kanıtı değildir. Kanıt; güçlendirilmiş okul, yedekli hastane, gece çalışan itfaiye ve enkazda ilk 24 saati planlayan bir belediyedir. Bunlar yoksa yüzde 48, televizyonda kalan bir istatistiktir.

Murakabe neyi izleyecek?

Bundan sonra deprem haberini “nerede sallandı?” diye değil, “bu sallantı hangi zayıf binayı, hangi tahliye yolunu test etti?” diye yazacağız. Yıldönümü mesajı yerine saha. Çünkü denetçi, anma metni üretmez; eksiği işaretler.

Murakabe Haber Merkezi