Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa yer yoktur

Türk Devletleri Teşkilatı 13. Liderler Zirvesi, bugün Ankara’da düzenlendi. Cumhurbaşkanı Erdoğan “Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa yer yoktur.” dedi.

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla bugün Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlendi.

Ankara’ya gelen Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman,  Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ve Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde ağırlandı.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN: TÜRK DÜNYASININ AİLE FOTOĞRAFINDA AYRILIĞA YER YOKTUR

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, zirvenin başında açıklamalarda bulundu. 

Erdoğan, buluşmanın temasını ve dil birliği hedefini “Değerli kardeşlerim zirvemizin temasını merhum Gaspıralı İsmail Bey’den ilhamla belirledik. Bize göre dilde birlik, ortak hazinemizi yaşatmak geliştirmek ve birbirimizi aracısız anlayabilmektir.” sözleriyle açıkladı.

Teşkilatın dönem başkanlığı görevini Azerbaycan’dan devraldıklarını belirten Erdoğan, “Türkiye olarak; teşkilatımızın dönem başkanlığını bugün Azerbaycan’dan devralıyoruz. Azerbaycanlı kardeşlerimize gösterdikleri çabalardan dolayı tebriklerimi iletiyorum.” dedi.

Sosyal ve kültürel adımlara değinen Erdoğan, “Ortak dilin yaygınlaştırılması, kültürel etkinliklerin desteklenmesi, seyahatlerin kolaylaştırılması gibi alanlarda ilerleme kaydedelim diyoruz. Aile kurumunun güçlendirilmesine, kadınların toplumdaki rollerine önem veriyoruz. Aile ve kadın konseyi yüksek onur kurulunun ilk toplantısını eşim Emine Erdoğan’ın himayesinde yapılmasından büyük memnuniyet duyuyorum.” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, teşkilat içindeki dayanışma ve genişleme beklentisini ise “Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa yer yoktur. Hepimiz biriz, beraberiz. Ezelden-ebede kadar inşallah kardeşiz. KKTC ile temasların artacağına inanıyorum. Bu vesileyle Türkmenistan’ı takdirle karşılıyorum. Türkmenistan’ı tam üye olarak aile meclisinde görmeyi temenni ediyoruz.” sözleriyle dile getirdi.

“İRAN İLE DİPLOMASİ TEMENNİMİZDİR”

Bunun yanı sıra Erdoğan, Güney Kafkasya’daki barış adımlarından Gazze krizine, ticaret koridorlarından yapay zekâ projelerine uzanan geniş bir işbirliği çerçevesi çizdi.

Güney Kafkasya’da barış ve istikrarın sağlanmasının bölge ülkeleriyle birlikte bütün Türk dünyasına geniş imkanlar tanıyacağını belirten Cumhurbaşkanı, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki temasları desteklediklerini ve kalıcı barış için katkı sunmayı sürdüreceklerini vurguladı.

Bölgedeki çatışmaların hiçbir tarafa kazanç sağlamadığını, aksine küresel ekonomi, ticaret ve enerji piyasaları üzerinde ağır hasara yol açtığını hatırlatan Cumhurbaşkanı, “İran’la son dönemde tekrar artan tansiyonun silahlar yerine diplomasiye tahvil edilmesi temennimizdir” dedi.

Filistin konusunun adil çözümü için Türk devletlerinin daha fazla gayret göstermesi gerektiğine değinilen konuşmada, Gazze’ye insani yardımların ulaştırılması ve kentin yeniden imarının vakit kaybedilmeden başlatılması çağrısı yapıldı.

Cumhurbaşkanı, 1967 sınırları temelinde ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız, egemen bir Filistin Devleti’nin kurulmasına verilen desteğin sürmesi gerektiğini kaydetti.

Üye ülkelerin milli hassasiyetlerini gözeterek kazan-kazan anlayışıyla ortak çıkarları büyütmek zorunda olduklarını belirten Cumhurbaşkanı, Türk dünyasının doğudan batıya uzanan güçlü bir ticaret, ulaştırma ve enerji merkezine dönüştürülebileceğini dile getirdi.

Trans Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru’nun geleceğin ticaretine yön verecek stratejik bir hat olduğunu hatırlatan Cumhurbaşkanı, Türkistan buluşmasında da vurgulandığı üzere siber güvenliğin kara, hava ve deniz güvenliği kadar hayati değer taşıdığını söyledi.

Ülkeler arasında hazırlanan siber güvenlik ve siber işbirliği mutabakatının en kısa sürede imzalanarak yürürlüğe girmesi hedefleniyor.

Uzay alanında ortak uydu projesinin hızlandırılmasının öncelikler arasında yer aldığını belirten Cumhurbaşkanı, ortak bir dijital ticaret platformu kurularak tüm üye pazarların tek bir çatı altında birleştirilebileceğini ifade etti.

Konuşmada ayrıca Türk yazı dillerini ve lehçelerini yapay zekâ çağına taşıyacak ortak bir dil teknolojisi hamlesi için üye ülkelere çağrı yapıldı.

Cumhurbaşkanı, “Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil gruplarını kapsayacak Büyük Türk Dili Modelinin geliştirilmesine yönelik çalışmalara bütün üye ülkelerimizin katkı sunmasını bekliyoruz” dedi.

“BAZI HİKAYELER BİR ÖMRE SIĞMAZ”

İletişim Başkanlığı da zirvenin başlangıcı dolayısıyla sosyal medyadan bir video paylaştı.

Başkanlığın sosyal medya açıklamasında, “Türkiye, Ankara’da ‘Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik’ temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi’ne ev sahipliği yapıyor. TDT Ankara Zirvesi ile dilde birliğimizi, fikirde dayanışmamızı, işte ortak kararlılığımızı geleceğe taşıyoruz” denildi.

Paylaşılan videoda ise Türk dünyasının ortak hafızasına ve kardeşliğine vurgu yapılarak, “Bazı hikayeler bir ömre sığmaz, kuşaktan kuşağa taşınır, farklı coğrafyalarda yaşamaya devam eder. Bir çocuğun öğrendiği kelimede, bir büyüğün anlattığı hatırada, birbirimizi tanıdığımız, anladığımız ortak bir hafıza vardır. O hafıza yeni hayallere ilham verir. Şimdi ortak geleceğimize yön vermek için Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara’da buluşuyoruz. Kardeşliğimizi güçlendirmek, işbirliğimizi yeni ufuklara taşımak için” ifadelerine yer verildi.

Erdoğan'dan Zirve Sonrası Kafkasya Ve Ortadoğu Mesajları

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 13’üncü Zirvesi’nin ardından yaptığı açıklamada, Türkiye’nin dönem başkanlığını devraldığını belirterek “Bugün Ankara’da gerçekleştirdiğimiz Türk Devletleri Teşkilatı 13’üncü Zirvesi’ni başarıyla tamamladık” dedi.

Zirvede kabul edilen Ankara Bildirisi ve alınan kararlara değinen Erdoğan, “Dilde, Fikirde, İşte Birlik şiarımız rehberliğinde somut adımları belirledik” diye konuştu.

Türkiye’nin dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devraldığını hatırlatan Erdoğan, Azerbaycan makamlarını tebrik ederek şu ifadeleri kullandı:

“İnşallah dönem başkanlığımızda Teşkilatımızın bugüne kadar oluşturduğu kurumsal birikimi daha somut kazanımlara tahvil etmeyi hedefliyoruz. Kardeşlik bağlarımızı pekiştirecek şekilde ortak dilin yaygınlaştırılması, spor başta olmak üzere kültürel etkinliklerin desteklenmesi ve ülkelerimiz arasında seyahatlerin kolaylaştırılması gibi alanlarda ilerleme kaydedelim diyoruz.”

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile temasların artacağına inandığını belirten Erdoğan, Güney Kafkasya’daki barış ve istikrar ortamının bölge ülkeleriyle birlikte tüm Türk dünyasına önemli fırsatlar sunacağına dikkat çekti.

Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki sürece de değinen Erdoğan, “Azerbaycanlı kardeşlerimizin Ermenistan’la yürüttüğü temasları destekliyor, kalıcı barış için elimizden gelen katkıyı sunmaya devam edeceğimizi ifade ediyorum” dedi.

Bölgedeki çatışmaların hiçbir tarafa kazanç sağlamadığını; küresel ekonomi, ticaret ve enerji piyasaları üzerinde ağır sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Erdoğan, “İran’la son dönemde tekrar artan tansiyonun silahlar yerine diplomasiyle çözülmesi temennimizdir” ifadelerini kullandı.

Ortadoğu’daki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Erdoğan, Filistin meselesine ilişkin şu çağrıyı yaptı:

“Kanayan yaramız olan Filistin meselesinin adil çözümü için Türk devletleri olarak daha fazla çaba göstermemiz gerektiği kanaatindeyim. 1967 sınırları temelinde ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen Filistin devletinin hayata geçirilmesine destek vermeyi sürdürmeliyiz.”

ORTAK BİLDİRİDE NELER VAR?

Zirvenin ardından yayımlanan Ankara Bildirisi’nde liderler; üye devletlerin egemenliğine, bağımsızlığına, toprak bütünlüğüne, uluslararası sınırların dokunulmazlığına ve iç işlerine karışmama ilkesine bağlılıklarını teyit etti.

Teşkilatın dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devralan Türkiye, süreci bir sonraki zirveye kadar yürütecek.

Bildiride, Türk dünyasının Doğu ile Batı arasındaki stratejik konumu hatırlatılarak Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru’nun güçlendirilmesine özel vurgu yapıldı.

Liderler, Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattının tam kapasiteyle işletilmesini, Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projelerinin hayata geçirilmesini ve bu güzergâhların Orta Koridor’a entegrasyonunu desteklediklerini açıkladı. Azerbaycan ile Kazakistan arasında 15 Ekim 2026’da imzalanan Orta Koridor İşbirliği Anlaşması’na diğer üye devletler de davet edildi.

Üye Ülkeler Arasında Ticaret Hızlandırılacak

Orta ve Güney Asya’yı birbirine bağlayacak Trans-Afgan Demiryolu projesinin bölgesel ticaret akışındaki rolü vurgulanırken, TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi’nin hazırlanması teşvik edildi.

Sınır geçişleri ve limanlardaki bürokrasinin azaltılması, e-CMR sisteminin yaygınlaştırılması ve üye ülkelerin havalimanlarında vatandaşlar için özel yolcu şeritleri kurulması imkanlarının incelenmesi kararlaştırıldı.

Bölgesel ve küresel güvenlik risklerine dikkat çekilen bildiride; her türlü terörizm, ayrılıkçılık, aşırıcılık, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile sınır aşan organize suçlara karşı ortak mücadelenin süreceği kaydedildi.

Türkiye’nin ev sahipliğinde bir “TDT Savunma Sanayii Koleji” programının kurulması önerisi gündeme alındı.

Siber dayanıklılığı artırmak üzere Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptı’nın imzalanması ve TDT Siber Güvenlik Konseyi’nin faaliyete geçirilmesi yönündeki temasların hızlandırılması istendi.

Liderler, Kıbrıs meselesinin sahadaki gerçekler temelinde, müzakere edilmiş ve karşılıklı mutabakata dayalı bir çerçevede çözülmesi gerektiğini ifade ederek Kıbrıs Türk halkının eşit haklarına destek belirtti.

Filistin'de İki Devletli Çözüm Vurgusu

Gazze’deki ağır insani durum karşısında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararı ile Kapsamlı Plan’ın eksiksiz uygulanması istendi; 1967 sınırları temelinde iki devletli çözüm gerekliliği vurgulandı.

Suriye’nin toprak bütünlüğü ve yeniden inşasına destek yinelendi; Afganistan’daki insani durumun yakından izlendiği aktarıldı.

Enerji alanında Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Güney Gaz Koridoru projelerinin önemine işaret eden liderler, Orta Asya-Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru ile Hazar-Karadeniz-Avrupa hatlarını desteklediklerini duyurdu.

Nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımı ve kritik mineraller konusunda ortaklık fırsatlarının aranacağı belirtildi. TDT bünyesinde geliştirilen 12U ebadındaki “TDT-SAT” küp uydusunun üretiminin tamamlandığı açıklandı.

Siyasi ve kurumsal eşgüdümü artırmak için üye devletlerin TDT nezdinde Daimi Temsilcilikler kurması süreci devam edecek.

TDT’nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci statüsü kazanması için diplomatik girişimler yürütülecek. Türk Akademisi’nin üzerinde çalıştığı Ortak Türk Alfabesi, Ortak Tarih ve Ortak Terminoloji adımları takdirle karşılandı; “Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı” kurulması girişimi kayda geçirildi.

Bildiride ayrıca, 2027 yılında yapılması planlanan 14. TDT Zirvesi’nin Özbekistan’da, aynı yıl düzenlenecek Gayriresmi Zirve’nin ise Kırgızistan’da toplanması karara bağlandı.

TDT Genel Sekreterliği görevini yürüten Kubanıçbek Ömüraliyev’in ardından yeni dönemde bu makamı Mirvokhid Azimov üstlenecek.

Erdoğan Zirve Kapsamında Temaslarda Bulundu

Bunun yanı sıra Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvenin ardından konuk liderlerle ikili temaslar yürüttü. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, basına kapalı yapılan görüşmelere dair açıklamalar yayımladı.

Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhammedov ile yapılan görüşmede ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel meseleler ele alındı.

Türkmenistan’ın Türk dünyasına katkılarını öne çıkaran Erdoğan, TDT çatısı altında işbirliğini kuvvetlendirmek istediklerini dile getirdi ve Berdimuhammedov’u Antalya’da düzenlenecek COP31 Liderler Zirvesi’ne davet etti.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile yapılan görüşmede ise AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ve Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili Çağrı Erhan yer aldı.

İletişim Başkanlığı açıklamasına göre Erdoğan, ticaret ve yatırımlardaki potansiyeli harekete geçirmenin önemini vurgularken, savunma sanayisi ile enerji alanlarındaki işbirliğinin ileri taşınması gerektiğini ifade etti.

TDT’nin yeni dönemde güçlü adımlar atacağına inandığını belirten Erdoğan, Birleşmiş Milletler dahil uluslararası platformlardaki dayanışmanın her iki ülkeye de katkı sağlayacağını kaydetti.

Erdoğan ayrıca Caparov’u COP31 Liderler Zirvesi’ne davet etti ve Kırgızistan’da 27 Ocak’ta yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri için başarı temennisini iletti.

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile yapılan görüşmede de heyetler düzeyinde Türk yetkililer hazır bulundu. Görüşmeye Zorlu, Duran, Kılıç ve Erhan’ın yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan katıldı.

Erdoğan bu görüşmede, Kıbrıs Türklerinin hak ve menfaatlerinin korunmadığı hiçbir sürecin adada kalıcı çözüm sağlayamayacağını belirterek, Türkiye’nin KKTC’nin yanında durmaya devam edeceğini vurguladı.

Kaynak: NTV