İran savaşı, Irak’ı parasız bıraktı: Hürmüz Boğazı’nın kapanması petrol ihracatına darbe vurdu

Hürmüz Boğazı’nın kapanması, devlet gelirlerinin yüzde 90’ının petrol ihracatı kaynaklı olduğu Irak ekonomisine büyük darbe vurdu.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgesel çatışma patlak verdiğinde, yankıları Irak’ta neredeyse anında hissedildi. Ancak Bağdat yönetimi sadece bölgesel güvenlik endişeleriyle değil, hızlanan bir mali krizle de sınanıyor.

Kamu sektörü maaşları ve hükümet harcamalarının ekonomik faaliyetin büyük çoğunluğunu oluşturduğu Irak, kritik derecede para sıkıntısı çekiyor.

Mali kriz, Irak’ın petrol ihracatına aşırı bağımlılığından kaynaklanıyor. Ham petrol satışları devlet gelirlerinin yüzde 85 ila yüzde 90’ını oluşturduğundan, ülkenin tüm bütçesi Basra Körfezi’nden başlayan kesintisiz bir petrol koridoruna bağlı. 2026 yılının başlarında savaşın patlak vermesi ve Irak’ın petrol ihracatının yaklaşık onda dokuzu için kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nın kapanması. devletin ekonomisine ciddi darbe vurdu.

İhracatta Sert Düşüş

İhracattaki ani düşüş şaşırtıcıydı. Mart ayında Hürmüz Boğazı gerilimi zirve yaptığında, Irak’ın petrol ihracat hacmi, aylık yaklaşık 100 milyon varil olan standart seviyelerden sadece 18,6 milyon varile düştü. Aylık gelirler bir gecede yaklaşık 6,8 milyar dolardan 2 milyar doların altına indi ve Maliye Bakanlığı büyük bir bütçe açığıyla karşı karşıya kaldı.

Irak’ta kamu sektörü, nüfusun refahı için kritik önemde. Milyonlarca kamu sektörü çalışanı, emekli ve sosyal yardım alan kişi, hayatta kalmak için merkezi hükümetten gelen aylık doğrudan ödemelere güveniyor. Irak Merkez Bankası’nda tutulan döviz rezervleri başlangıçta bir tampon sağlasa da, finans uzmanları, kamu maaşlarının doğrudan tehdit altına girmesinden önce likit rezervlerin yalnızca birkaç ay boyunca finansman açığını kapatabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Gittikçe derinleşen ekonomik daralma, sıradan vatandaşları da ciddi şekilde etkiledi. Kesintiye uğrayan ticaret yolları, Bağdat ve Erbil gibi büyük şehirlerde temel gıda ve tüketim fiyatlarını yükseltti. Komşu İran’dan yapılan temel ithalat durdu, bu da yerel emtia fiyatlarında ve günlük yakıt maliyetlerinde artışa yol açtı. Aynı zamanda, yerel elektrik şebekelerini beslemek için uzun süredir İran’dan ithal edilen doğal gaza bağımlılık, bölgesel sıcaklıkların zirve yaptığı dönemde elektrik kesintilerini daha da kötüleştirdi.

Irak Petrol Bakanlığı, alternatif lojistik ve güvenlik önlemlerinin devreye girmesiyle ham petrol ihracatında günlük 2 milyon varile doğru ilk bir toparlanma olduğunu bildirse de, devlet bütçesine verilen mali zarar derin kalmaya devam ediyor. Parlamento mali komitesi, süregelen açık baskılarının ağır gölgesi altında gelecekteki bütçe çerçevelerini hazırlamaya başladı bile.

Coğrafi ve siyasi olarak komşuları arasında sıkışıp kalan Irak’ın en temel kırılganlığı, komşu ülkede patlak veren çatışmanın ardından ortaya çıktı: tek bir ihracat yolunun kesilmesi halinde dahi ciddi darbe alan bir ekonomi.

Kaynak: NTV